Toelichting op de staat van baten en lasten
11.9 Toelichting op de staat van baten en lasten
13. Premiebijdragen voor risico pensioenfonds
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Pensioenpremie huidig jaar | 96.927 | 94.135 | ||
| Pensioenpremie voorgaande jaren | 134 | 21 | ||
| Koopsommen extra aanspraken | 0 | 0 | ||
| Totaal | 97.061 | 94.156 |
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Kostendekkende premie | 122.017 | 163.484 | ||
| Gedempte premie | 125.516 | 118.363 | ||
| Feitelijke premie | 125.516 | 118.363 |
Kostendekkende premie
De aan het boekjaar toe te rekenen feitelijke premie is als bate in de staat van baten en lasten verantwoord. De samenstelling van de kostendekkende premie is als volgt:
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Actuarieel benodigd voor onvoorwaardelijke onderdelen pensioenopbouw | 101.381 | 138.146 | ||
| Opslag voor instandhouding van het vereist eigen vermogen | 17.136 | 21.838 | ||
| Opslag voor uitvoeringskosten | 3.500 | 3.500 | ||
| Totaal | 122.017 | 163.484 |
Gedempte premie
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Actuarieel benodigd voor onvoorwaardelijke onderdelen pensioenopbouw | 103.514 | 97.799 | ||
| Risicopremie overlijden | 6.430 | 5.769 | ||
| Opslag voor uitvoeringskosten | 5.974 | 5.902 | ||
| Risicopremie voor WIA-excedent en premievrijstelling bij invaliditeit | 9.598 | 8.893 | ||
| Totaal | 125.516 | 118.363 |
De premieopbrengsten zijn niet gesplitst naar een werkgevers- en een werknemersdeel, omdat de totale premie volgens overeenkomst aan de werkgevers in rekening wordt gebracht. Een deel van de premie wordt door de werkgevers ingehouden op het salaris van de werknemers. Aangezien er geen directe relatie is tussen het werkgevers- en het werknemersdeel, kunnen deze niet afzonderlijk worden weergegeven.
14. Premiebijdragen voor risico deelnemer
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Pensioenpremie BPR | 29.726 | 26.152 | ||
| Pensioenpremie IPS | 756 | 489 | ||
| Totaal | 30.482 | 26.641 |
15. Beleggingsresultaten risico pensioenfonds
| (bedragen x € 1.000) | Directe beleggings- opbrengsten |
Indirecte beleggings- opbrengsten |
Kosten vermogensbeheer | Transactie kosten |
Totaal | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | ||||||||||
| Vastgoedbeleggingen | 25.102 | -139.359 | -7.472 | -20 | -121.748 | |||||
| Aandelen | 0 | 427.254 | -6.072 | -5.835 | 415.348 | |||||
| Vastrentende waarden | -2.900 | 270.615 | -9.947 | -6.429 | 251.338 | |||||
| Derivaten | -116.362 | 178.047 | 0 | -185 | 61.501 | |||||
| Overige beleggingen | 60.575 | 51.486 | -22.869 | 0 | 89.192 | |||||
| Niet nader toe te rekenen kosten vermogensbeheer | -14.466 | 0 | -14.466 | |||||||
| Totaal | -33.585 | 788.044 | -60.826 | -12.469 | 681.165 |
De vermogensbeheerkosten (excl. transactiekosten) zijn in 2023 (0,64% van het gemiddeld belegd vermogen) met € 4,8 miljoen gedaald ten opzichte van de cijfers van 2022 (0,62% van het gemiddeld belegd vermogen). Deze daling wordt vooral veroorzaakt door de daling van de performance fee vergoeding van externe managers binnen de aandelen beleggingsfondsen en discretionaire vastgoed mandaten. Het extra rendement dat managers hebben behaald was namelijk lager dan in 2022.
De kosten van vermogensbeheer die rechtstreeks bij het pensioenfonds in rekening gebracht zijn, zijn tevens in het totaalbedrag opgenomen en bedragen in 2023 € 11,8 miljoen (2022: € 11,5 miljoen). Deze kosten bestaan voor het grootste gedeelte uit de fee voor de fiduciair en vermogensbeheerder (€ 11,5 miljoen, inclusief custody fee).
De (geschatte) transactiekosten worden gerapporteerd in euro's als een percentage van het gemiddelde van het totaal belegd vermogen. Het aandeel aan geschatte kosten is beperkt. De schattingen zijn gebaseerd op opgaven van externe managers van kosten in onderliggende beleggingsstructuren.
De gepresenteerde transactiekosten zijn licht gedaald ten opzichte van vorig jaar. Onderdeel van de transactiekosten zijn de kosten van toe- en uittredingskosten van het pensioenfonds (€ 2,4 miljoen; in 2022 € 5,5 miljoen) in beleggingscategorieën. De overige kosten zijn transactiekosten binnen de beleggingen. Deze komen voort uit aan- en verkopen vanwege beleidswijzigingen en vanwege bijsturingen om de beleggingsportefeuille binnen de gestelde bandbreedtes zoals gedefinieerd in het beleggingsbeleid te houden.
In het verloop van de beleggingen zijn de indirecte vermogensbeheerkosten gesaldeerd met de herwaardering. In bovenstaande opstelling zijn de indirecte vermogensbeheerkosten gepresenteerd als onderdeel van de kosten vermogensbeheer. Om die reden sluiten de indirecte beleggingsopbrengsten niet aan met de herwaardering op de toelichting van de beleggingen risico pensioenfonds.
| (bedragen x € 1.000) | Directe beleggings- opbrengsten |
Indirecte beleggings- opbrengsten |
Kosten vermogensbeheer | Transactie kosten |
Totaal | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 | ||||||||||
| Vastgoedbeleggingen | 20.821 | 93.538 | -10.011 | -23 | 104.325 | |||||
| Aandelen | 0 | -697.694 | -10.916 | -7.361 | -715.970 | |||||
| Vastrentende waarden | 12.950 | -826.337 | -11.106 | -5.655 | -830.148 | |||||
| Derivaten | 16.085 | -1.705.253 | 0 | -116 | -1.689.283 | |||||
| Overige beleggingen | 22.741 | 73.749 | -19.441 | -7 | 77.042 | |||||
| Niet nader toe te rekenen kosten vermogensbeheer | -14.102 | 0 | -14.102 | |||||||
| Totaal | 72.597 | -3.061.997 | -65.575 | -13.161 | -3.068.136 |
16. Beleggingsresultaten risico deelnemer
| (bedragen x € 1.000) | Directe beleggings- opbrengsten |
Indirecte beleggings- opbrengsten |
Kosten vermogensbeheer | Transactie kosten |
Totaal | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | ||||||||||
| Vastgoedbeleggingen | 0 | 3.538 | 0 | 0 | 3.538 | |||||
| Aandelen | 0 | 98.655 | 0 | 0 | 98.655 | |||||
| Vastrentende waarden | 0 | 36.271 | 0 | 0 | 36.271 | |||||
| Overige beleggingen | 0 | 79 | 0 | 0 | 79 | |||||
| Kosten vermogensbeheer | -1.169 | 0 | -1.169 | |||||||
| Totaal | 0 | 138.543 | -1.169 | 0 | 137.374 |
| (bedragen x € 1.000) | Directe beleggings- opbrengsten |
Indirecte beleggings- opbrengsten |
Kosten vermogensbeheer | Transactie kosten |
Totaal | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 | ||||||||||
| Vastgoedbeleggingen | 0 | -15.350 | 0 | 0 | -15.350 | |||||
| Aandelen | 0 | -129.456 | 0 | 0 | -129.456 | |||||
| Vastrentende waarden | 0 | -137.367 | 0 | 0 | -137.367 | |||||
| Overige beleggingen | 0 | 397 | 0 | 0 | 397 | |||||
| Kosten vermogensbeheer | -1.144 | 0 | -1.144 | |||||||
| Totaal | 0 | -281.776 | -1.144 | 0 | -282.920 |
De andere baten bestaan uit een bate inzake terugbetaling van btw.
17. Baten uit herverzekering
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Mutatie herverzekeringsdeel technische voorziening | -54 | -155 | ||
| Totaal | -54 | -155 |
18. Overige baten
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Ontvangen interest premies | 7 | 0 | ||
| Ontvangen interest waardeoverdracht | 12 | 0 | ||
| Ontvangen interest banken | 402 | 0 | ||
| Andere baten | 666 | 449 | ||
| Totaal | 1.087 | 449 |
19. Pensioenuitkeringen
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Ouderdomspensioen | 264.713 | 242.933 | ||
| Partnerpensioen | 41.978 | 35.813 | ||
| Arbeidsongeschiktheidspensioen | 645 | 842 | ||
| Wezenpensioen | 603 | 540 | ||
| WAO-aanvulling | 3.517 | 3.351 | ||
| Anw-aanvulling | 188 | 286 | ||
| Afkopen | 231 | 249 | ||
| Overige uitkeringen | 27 | 7 | ||
| Totaal | 311.902 | 284.021 |
20. Pensioenuitvoeringskosten
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Bestuurskosten | 790 | 691 | ||
| Kosten verantwoordingsorgaan | 66 | 45 | ||
| Administratiekostenvergoeding | 6.165 | 6.543 | ||
| Controle- en advieskosten accountants | 67 | 307 | ||
| Controle- en advieskosten actuaris | 67 | 63 | ||
| Kosten bestuursbureau | 1.115 | 1.047 | ||
| Overige advieskosten | 703 | 520 | ||
| Contributies en bijdragen | 815 | 587 | ||
| Dwangsommen en boetes | 0 | 0 | ||
| Overige | 267 | 315 | ||
| Algemene kosten toegerekend aan de vermogensbeheerkosten | -3.110 | -2.533 | ||
| Totaal | 6.945 | 7.585 |
De administratiekostenvergoeding bestaat, naast de kosten die voortvloeien uit de uitbestedingsovereenkomst tussen het pensioenfonds en TKP (€ 5.526), uit de facturen inzake WTP voor het jaar 2023 (€ 508) en de voorlopige afrekening 2023 (€ 143) en een vrijval inzake de voorlopige afrekening 2022 (- € 12).
Een deel van de pensioenuitvoeringskosten € 3.110 (2022: € 2.533) is toegerekend aan de vermogensbeheerkosten op basis van de procentuele verhouding tussen vermogensbeheerkosten en algemene pensioenuitvoeringskosten. De administratiekostenvergoeding voor TKP is in deze berekening buiten beschouwing gelaten. De algemene kosten zijn in 2023 gestegen ten opzichte van 2022 door met name de toename van advieskosten, bestuurskosten, kosten AFM en DNB en kosten bestuursbureau. Deze toename heeft te maken met extra werkzaamheden door de toekomstige wijzigingen in wet- en regelgeving. De AFM en DNB hebben hun tarieven verhoogd door de aanvullende toezichtcapaciteit voor de pensioentransitie.
Bezoldiging bestuurders
Op basis van het beloningsbeleid van het pensioenfonds ontvangen bestuurders een vaste vergoeding die varieert van € 63 per jaar (op basis van een gemiddelde tijdsbesteding van twee dagen per week) tot maximaal € 94 (op basis van een gemiddelde tijdsbesteding van drie dagen per week). De genoemde bedragen zijn exclusief btw. De vergoeding wordt uitbetaald aan de werkgever (voor de bestuursleden namens de werkgever) dan wel aan de betrokken bestuursleden zelf en in een enkele situatie aan de voordragende organisatie (bestuursleden namens de werknemers en pensioengerechtigden). De gemaakte noodzakelijke onkosten (bijvoorbeeld reiskosten) worden vergoed op declaratiebasis.
Aan betrokkenen zijn geen leningen, voorschotten of garanties verstrekt.
De bezoldiging voor de bestuurders tezamen bedraagt € 678. Daarnaast zijn er kosten gemaakt voor opleiding (€ 35), vergaderkosten (€ 17) en een aantal overige bestuurskosten (€ 60). De bestuurskosten zijn voornamelijk toegenomen omdat in 2022 de correcties op de btw die gelden vanaf het tweede kwartaal 2021 deels zijn verwerkt.
Verantwoordingsorgaan
De vacatiegelden, opleidingskosten en onkostenvergoedingen voor de pensioengerechtigde leden van het verantwoordingsorgaan bedragen in 2023 € 66 (2022: € 46). Deze kosten zijn in 2023 gestegen doordat in het derde kwartaal van 2022 een nieuw lid is toegevoegd aan het verantwoordingsorgaan. De leden van het verantwoordingsorgaan in dienst bij de werkgever KPN ontvangen geen vergoeding. De leden van het verantwoordingsorgaan ontvangen geen andere bezoldigingen van het pensioenfonds voor de uitvoering van hun functie als lid van het verantwoordingsorgaan.
Accountantshonoraria
In het huidige boekjaar en vorig boekjaar zijn de volgende bedragen aan accountantshonorarium ten laste van het resultaat gebracht.
| (bedragen x € 1.000) | Onafhankelijke accountant | Overige netwerk | Totaal | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | ||||||
| Controle van de jaarrekening | 145 | 0 | 145 | |||
| Datakwaliteit | 36 | 0 | 36 | |||
| Totaal | 181 | 0 | 181 |
| (bedragen x € 1.000) | Onafhankelijke accountant | Overige netwerk | Totaal | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 | ||||||
| Controle van de jaarrekening | 107 | 0 | 107 | |||
| Datakwaliteit | 0 | 0 | 0 | |||
| Totaal | 107 | 0 | 107 |
De accountantskosten van € 145 (2022: € 107) t.b.v. de controle van de jaarrekening hebben betrekking op het huidige verslagjaar. Ook is er voor de controle van datakwaliteit een reservering gemaakt voor de werkzaamheden in 2023 en 2024. Deze kosten bedragen € 36 duizend.
Naast de accountantskosten ten behoeve van de controle van de jaarrekening van de fondsaccountant Deloitte zijn er ook nog kosten gemaakt voor fiscaal advies van de accountant PwC van - € 114 (2022: € 200). Deze kosten bevatten ook een vrijval m.b.t. de niet gerealiseerde kosten over 2022 van - € 131 duizend.
Aantal personeelsleden
Het pensioenfonds heeft sinds 1 januari 2019 een bestuursbureau ingericht. Eind 2023 zijn bij het bestuursbureau acht medewerkers in dienst. De beheeractiviteiten (administratie en vermogensbeheer) worden op basis van een uitbestedingsovereenkomst verricht door personeel werkzaam bij TKP Pensioen BV en Aegon Asset Management.
21. Mutatie voorziening pensioenverplichtingen voor risico van het pensioenfonds
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Pensioenopbouw | 69.392 | 108.473 | ||
| Toeslagverlening | 160 | 770.947 | ||
| Rentetoevoeging | 240.072 | -45.473 | ||
| Onttrekking voor pensioenuitkeringen en pensioenuitvoeringskosten | -318.987 | -288.608 | ||
| Wijziging marktrente | 277.009 | -2.625.195 | ||
| Wijziging actuariële grondslagen | 462 | 53.332 | ||
| Wijziging uit hoofde van overdracht van rechten | -3.830 | -11.156 | ||
| Overige mutaties voorziening pensioenverplichtingen | 35.537 | 41.606 | ||
| Totaal | 299.815 | -1.996.074 |
In totaal is er op de balans van het pensioenfonds ultimo 2023 een bedrag van € 597 opgenomen. De premie- en uitkeringenstromen vloeien voort uit de herverzekeringsovereenkomsten die KPN Contact, voormalig Ondernemingspensioenfonds KPN en SVG met betrekking tot arbeidsongeschiktheid hebben gesloten met de herverzekeraar vóór de fusie met Pensioenfonds KPN.
22. Mutatie herverzekeringsdeel technische voorzieningen
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Mutatie herverzekeringsdeel technische voorzieningen | -54 | -155 | ||
| Totaal | -54 | -155 |
23. Mutatie overige technische voorzieningen
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Mutatie overige technische voorzieningen | 733 | -1.583 | ||
| Totaal | 733 | -1.583 |
24. Mutatie pensioenverplichting voor risico deelnemer
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Mutatie pensioenverplichting voor risico deelnemers | 118.113 | -308.011 | ||
| Totaal | 118.113 | -308.011 |
25. Saldo herverzekering
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Uitkeringen uit hoofde van herverzekeringen | -104 | -165 | ||
| Totaal | -104 | -165 |
26. Saldo overdrachten van rechten
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Inkomende waardeoverdrachten | -3.863 | -5.100 | ||
| Inkomende waardeoverdrachten klein pensioen | -3.400 | -2.945 | ||
| Uitgaande waardeoverdrachten | 10.455 | 21.337 | ||
| Uitgaande waardeoverdrachten klein pensioen | 4.405 | 1.185 | ||
| Totaal | 7.597 | 14.477 |
27. Overige lasten
| (bedragen x € 1.000) | 2023 | 2022 | ||
|---|---|---|---|---|
| Niet opgevraagde pensioenen | 407 | 280 | ||
| Interestlasten waardeoverdracht | 22 | 0 | ||
| Interestlasten overig | 1 | 100 | ||
| Totaal | 430 | 380 |